Γιατί το πετρέλαιο κίνησης είναι ακριβότερο από τη βενζίνη στην Ευρώπη — διυλιστήρια, εισαγωγές και φόροι

Στο Εβδομαδιαίο Πετρελαϊκό Δελτίο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις 5 Οκτωβρίου 2026, ένα λίτρο πετρελαίου κίνησης κόστιζε 2,15 € στην αντλία, κατά μέσο όρο στην ΕΕ, και ένα λίτρο αμόλυβδης βενζίνης (Euro-super 95) 2,01 €, δηλαδή το πετρέλαιο κίνησης ήταν ακριβότερο κατά 14 λεπτά. Το πετρέλαιο κίνησης ήταν το ακριβότερο καύσιμο σε 24 από τα 27 κράτη μέλη· μόνο στη Δανία, στην Ελλάδα και στη Μάλτα ήταν φθηνότερο. Δεν είναι η συνηθισμένη εικόνα. Κατά μέσο όρο σε όλο το 2021, το 2023, το 2024 και το 2025 το πετρέλαιο κίνησης στην ΕΕ κόστιζε λιγότερο από τη βενζίνη· μόνο το 2022 και, μέχρι στιγμής, το 2026 ανέτρεψαν την εικόνα.

Οι λόγοι βρίσκονται σε τρία σημεία: τι μπορεί να παραγάγει ένα διυλιστήριο από ένα βαρέλι αργού, από πού προμηθεύεται η Ευρώπη το πετρέλαιο κίνησης που δεν παράγει και πώς φορολογεί κάθε χώρα τα δύο καύσιμα. Η διαφορά του 2026 αντανακλά επίσης ένα σοκ στην προσφορά, που προήλθε από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και τις επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια, όπως περιγράφεται στην ενότητα για τα crack spread. Το άρθρο εξετάζει τους λόγους έναν έναν, με τα στοιχεία και την πηγή κάθε βήματος.

Οι σημερινές τιμές, δίπλα δίπλα

Ο πίνακας βασίζεται στα ίδια στοιχεία της Επιτροπής με τη σελίδα τιμών καυσίμων και αλλάζει κάθε εβδομάδα. Τα στοιχεία που παρατίθενται στο κείμενο παρακάτω προέρχονται από το δελτίο της 5 Οκτωβρίου 2026.

Πρόσφατη αντιστροφή, όχι νόμος της φύσης

Ο μέσος όρος της ΕΕ που υπολογίζει η Επιτροπή, σταθμισμένος με την κατανάλωση, δείχνει πόσο πρόσφατο φαινόμενο είναι το ακριβότερο πετρέλαιο κίνησης.

Μέσος όρος των εβδομαδιαίων στοιχείων της ΕΕ που δημοσιεύθηκαν για κάθε έτος, τιμές με και χωρίς φόρους και τέλη. Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Εβδομαδιαίο Πετρελαϊκό Δελτίο, ιστορικό τιμών.

Δείτε την τελευταία στήλη. Προ φόρων, το πετρέλαιο κίνησης είναι συνήθως το ακριβότερο καύσιμο, αν και το 2021 η διαφορά ήταν κοντά στο μηδέν. Στο πρώτο δελτίο του Οκτωβρίου ήταν ακριβότερο από τη βενζίνη προ φόρων σε 26 από τις 27 χώρες το 2019, σε 14 το 2020, σε 22 το 2021, σε 26 το 2022, σε 26 το 2023, σε 23 το 2024, σε 24 το 2025 και σε 26 το 2026· η μόνη χώρα όπου ήταν φθηνότερο το 2026 ήταν η Μάλτα. Αυτό που ανατρέπει την εικόνα στην αντλία είναι οι φόροι. Στα ίδια δελτία το πετρέλαιο κίνησης ήταν ακριβότερο στην αντλία σε 7 χώρες το 2019, σε 1 το 2020, σε 5 το 2021, σε 23 το 2022, σε 13 το 2023, σε 8 το 2024, σε 9 το 2025 και σε 24 το 2026.

Την εβδομάδα της 5 Οκτωβρίου 2026 η διαφορά προ φόρων ήταν 24,8 λεπτά (1,324 € έναντι 1,076 € ανά λίτρο). Οι φόροι και τα τέλη (ειδικός φόρος κατανάλωσης, άλλες επιβαρύνσεις και ΦΠΑ) ανέρχονταν σε 0,93 € ανά λίτρο βενζίνης και σε 0,82 € ανά λίτρο πετρελαίου κίνησης, οπότε το φορολογικό πλεονέκτημα του πετρελαίου κίνησης, 10,6 λεπτά, κάλυπτε λιγότερο από το μισό της διαφοράς του προ φόρων. Το υπόλοιπο άρθρο εξηγεί γιατί το πετρέλαιο κίνησης είναι το ακριβότερο καύσιμο πριν από τους φόρους.

Τα διυλιστήρια παράγουν ένα μείγμα και το μείγμα της Ευρώπης δεν ταιριάζει με τα ρεζερβουάρ της

Από κάθε βαρέλι ένα διυλιστήριο παράγει μια σειρά προϊόντων και μπορεί να αλλάξει το μείγμα μόνο μέσα σε όρια. Η EIA εξηγεί ότι το αργό πετρέλαιο θερμαίνεται και διαχωρίζεται ανάλογα με το σημείο βρασμού και στη συνέχεια μετατρέπεται με περαιτέρω διεργασίες σε βενζίνη, πετρέλαιο κίνησης, καύσιμο αεροσκαφών και άλλα προϊόντα. Τα σύνθετα διυλιστήρια μπορούν να αναβαθμίσουν τα βαρύτερα ρεύματα σε προϊόντα μεγαλύτερης αξίας, και ορισμένα έχουν κάποια ευελιξία μεταξύ βενζίνης, αποσταγμάτων και καυσίμου αεροσκαφών. Όμως «η περιορισμένη ικανότητα των διυλιστηρίων να μετατοπίζουν τις αποδόσεις από το ένα προϊόν στο άλλο μπορεί μερικές φορές να επιτρέψει στις τιμές των προϊόντων να αποκλίνουν». Το ίδιο το παράδειγμα της EIA: το 2022 η χονδρική τιμή του αμερικανικού πετρελαίου κίνησης ήταν κατά μέσο όρο περίπου 50 σεντς το γαλόνι πάνω από τη βενζίνη (συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης με πλησιέστερη λήξη στο λιμάνι της Νέας Υόρκης), ωστόσο οι αποδόσεις των αμερικανικών διυλιστηρίων μετακινήθηκαν προς το πετρέλαιο κίνησης μόνο από 29,7% σε 30,3%.

Τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια παράγουν περισσότερο πετρέλαιο κίνησης παρά βενζίνη. Το 2024, ο ενεργειακός ισολογισμός της Eurostat δείχνει ότι τα διυλιστήρια της ΕΕ παρήγαγαν περίπου 210,7 εκατομμύρια τόνους πετρελαίου εσωτερικής καύσης και ντίζελ έναντι 100,2 εκατομμυρίων τόνων βενζίνης κινητήρων (Eurostat, nrg_cb_oil). Στις Ηνωμένες Πολιτείες συμβαίνει το αντίθετο: σύμφωνα με την EIA, το 2023 από ένα βαρέλι αργού 42 γαλονιών προέκυπταν 19,57 γαλόνια τελικής βενζίνης κινητήρων και 12,47 γαλόνια αποσταγμάτων.

Ωστόσο, οι ευρωπαϊκοί δρόμοι καίνε πολύ περισσότερο πετρέλαιο κίνησης παρά βενζίνη:

Πηγή: Eurostat, ενεργειακοί ισολογισμοί (nrg_cb_oil) και εμπόριο ανά εταίρο (nrg_ti_oil, nrg_te_oil)· το εμπόριο με χώρες εκτός ΕΕ είναι το σύνολο μείον τις ροές μεταξύ κρατών μελών. Η οδική χρήση περιλαμβάνει 12,5 εκατομμύρια τόνους βιοντίζελ που αναμειγνύονται στο πετρέλαιο κίνησης και 5,7 εκατομμύρια τόνους βιοβενζίνης που αναμειγνύονται στη βενζίνη, τα οποία δεν περιλαμβάνονται στην παραγωγή των διυλιστηρίων, και για τον λόγο αυτό οι γραμμές δεν αθροίζονται: στον ισολογισμό μπαίνουν επίσης η μη οδική χρήση, οι μεταφορές μεταξύ προϊόντων και τα αποθέματα.

Το πλεόνασμα βενζίνης πηγαίνει στο εξωτερικό: 37,1 εκατομμύρια τόνοι βενζίνης κινητήρων έφυγαν από την ΕΕ το 2024, 10,0 εκατομμύρια από αυτούς προς τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το έλλειμμα πετρελαίου κίνησης καλύπτεται από το εξωτερικό: 38,3 εκατομμύρια τόνοι οδικού πετρελαίου κίνησης εισήχθησαν από χώρες εκτός ΕΕ, έναντι 22,6 εκατομμυρίων τόνων που εξήχθησαν.

Πώς κατέληξε μια ήπειρος να παράγει ένα μείγμα που δεν ταιριάζει με τη ζήτησή της; Η εκτίμηση επιπτώσεων της Επιτροπής του 2014 αναφέρει ότι η ζήτηση για μέσα αποστάγματα, όπως το πετρέλαιο κίνησης και το καύσιμο αεροσκαφών, αυξήθηκε ταχύτερα από την προσφορά μεταξύ 1990 και 2008, αφήνοντας την ΕΕ εξαρτημένη από το εμπόριο για να τα εξισορροπεί. Επικαλείται τον κλαδικό φορέα Europia: τα φορολογικά κίνητρα και οι διαρθρωτικές αλλαγές στις μεταφορές είχαν μετατρέψει μια αναλογία βενζίνης προς πετρέλαιο κίνησης περίπου 2:1 είκοσι χρόνια νωρίτερα σε περίπου 1:3 στις αρχές της δεκαετίας του 2010. Ο ισολογισμός οδικών καυσίμων της Eurostat για το 2024 είναι περίπου 1:2,4 (74,4 έναντι 175,2 εκατομμυρίων τόνων). Η επισκόπηση της Eurostat για τις στατιστικές πετρελαίου αναφέρει τη μετάβαση από τη βενζίνη στο πετρέλαιο κίνησης ανάμεσα στις τεχνικές αλλαγές πίσω από τη μακροχρόνια πτώση της ζήτησης πετρελαίου στην ΕΕ και δείχνει ότι το 2024 οι οδικές μεταφορές κινούνταν κατά 63,2% με πετρέλαιο εσωτερικής καύσης και ντίζελ και κατά 26,9% με βενζίνη κινητήρων.

Το ρωσικό κενό και η απαγόρευση του Φεβρουαρίου 2023

Για χρόνια το πετρέλαιο κίνησης που έλειπε προερχόταν κυρίως από έναν προμηθευτή. Το 2021 η Ρωσία έστειλε στην ΕΕ 18,8 εκατομμύρια τόνους οδικού πετρελαίου κίνησης, το 46% των 41,2 εκατομμυρίων τόνων που εισήγαγε η ΕΕ από χώρες εκτός της Ένωσης (Eurostat, nrg_ti_oil). Η EIA, με βάση στοιχεία της Vortexa, εκτιμά το μερίδιο της Ρωσίας στις θαλάσσιες εισαγωγές πετρελαίου κίνησης της βορειοδυτικής Ευρώπης στο 53% μεταξύ Οκτωβρίου 2021 και Σεπτεμβρίου 2022.

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2022/879 του Συμβουλίου της 3ης Ιουνίου 2022 άρχισε να βάζει τέλος σε αυτή την εξάρτηση. Εισήγαγε στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 833/2014 το άρθρο 3ιγ, το οποίο απαγορεύει την αγορά, την εισαγωγή ή τη μεταβίβαση ρωσικού αργού πετρελαίου και των προϊόντων πετρελαίου που απαριθμούνται στο παράρτημα XXV. Οι συμβάσεις που είχαν συναφθεί πριν από τις 4 Ιουνίου 2022 μπορούσαν να εκτελούνται ακόμη μέχρι τις 5 Δεκεμβρίου 2022 για το αργό πετρέλαιο και μέχρι τις 5 Φεβρουαρίου 2023 για τα διυλισμένα προϊόντα. Το αργό που παραδιδόταν μέσω αγωγού εξαιρέθηκε προς το παρόν, λόγω αυτού που η αιτιολογική σκέψη 16 του κανονισμού περιγράφει ως «ιδιαίτερη εξάρτηση» αρκετών κρατών μελών από το αργό πετρέλαιο μέσω αγωγού, «χωρίς βιώσιμο εναλλακτικό εφοδιασμό βραχυπρόθεσμα». Από τις 21 Ιανουαρίου 2026, ένας δεύτερος κανόνας, το άρθρο 3ιγα, που προστέθηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) 2025/1494, απαγορεύει επίσης τις εισαγωγές προϊόντων πετρελαίου που παράγονται σε τρίτη χώρα από ρωσικό αργό. Οι εισαγωγείς δεν χρειάζεται να αποδείξουν την προέλευση του αργού για προϊόντα από τις χώρες εταίρους του παραρτήματος LI: Καναδάς, Νορβηγία, Ελβετία, Ηνωμένο Βασίλειο και Ηνωμένες Πολιτείες, στις οποίες προστέθηκαν τον Οκτώβριο του 2025 η Αυστραλία, η Ιαπωνία και η Νέα Ζηλανδία και το 2026 το Λιχτενστάιν.

Το αποτέλεσμα φάνηκε μόλις έληξε η μεταβατική περίοδος. Η Ρωσία έστελνε ακόμη 18,1 εκατομμύρια τόνους το 2022, δηλαδή το 41% των εισαγωγών οδικού πετρελαίου κίνησης της ΕΕ από χώρες εκτός της Ένωσης· το μερίδιό της έπεσε στη συνέχεια στο 3% το 2023 και πρακτικά στο μηδέν το 2024. Η Σαουδική Αραβία (8,2 εκατομμύρια τόνοι), οι Ηνωμένες Πολιτείες (7,8), η Ινδία (5,4), τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (3,3) και το Κουβέιτ (2,9) ήταν οι μεγαλύτεροι προμηθευτές το 2024. Η EIA κατέληξε στο συμπέρασμα το 2023: η απώλεια της Ρωσίας για την Ευρώπη «ως σημαντικού προμηθευτή πετρελαίου κίνησης σημαίνει ότι θα χρειαστεί να εισάγει από πιο απομακρυσμένες περιοχές». Το Οικονομικό Δελτίο 2/2023 της ΕΚΤ επεσήμανε «απότομη αύξηση» του crack spread του πετρελαίου κίνησης μετά την εισβολή και διαπίστωσε ότι, περίπου έξι εβδομάδες μετά την απαγόρευση, τα ευρωπαϊκά crack spread ήταν ακόμη «υψηλότερα από πριν από την έναρξη του πολέμου».

Το αργό πετρέλαιο πίσω από το πετρέλαιο κίνησης

Εκτός από το διυλιστήριο, μετράει και ο τύπος του αργού. Η EIA ταξινομεί το αργό ανά πυκνότητα (βαθμός API) και περιεκτικότητα σε θείο. Το Brent, το πιο ευρέως χρησιμοποιούμενο παγκόσμιο σημείο αναφοράς για το αργό σύμφωνα με την περιγραφή της EIA, τιμολογείται με βάση ελαφριά, γλυκά ρεύματα που παράγονται στη Βόρεια Θάλασσα (το καλάθι του περιλαμβάνει επίσης από το 2023 το αμερικανικό WTI Midland). Το κύριο εξαγωγικό μείγμα της Ρωσίας, το Urals, είναι ένα ξινό αργό μέσης πυκνότητας, 30 έως 32 βαθμών API και με 1,3% έως 1,5% θείο, σύμφωνα με την ανάλυση χώρας της EIA. Τα ελαφρύτερα αργά χρειάζονται λιγότερη επεξεργασία για να δώσουν προϊόντα υψηλής αξίας, όπως η βενζίνη και το πετρέλαιο κίνησης. Τα βαρύτερα και πιο ξινά αργά χρειάζονται περισσότερο εξοπλισμό: με τα λόγια της EIA, η επεξεργασία βαρέος ξινού αργού «απαιτεί πρόσθετες μονάδες διύλισης — μεταξύ άλλων πυρόλυσης, κοκοποίησης και υδροεπεξεργασίας — για την παραγωγή ελαφρών προϊόντων», και το ξινό αργό «απαιτεί πιο σύνθετη επεξεργασία στο διυλιστήριο για να πληροί τις προδιαγραφές καυσίμων χαμηλού θείου».

Τα διυλιστήρια της Ευρώπης δεν είναι όλα ίδια. Η εκτίμηση επιπτώσεων του 2014 αναφέρει ότι η βορειοδυτική Ευρώπη είχε μεγαλύτερο μερίδιο απλής δυναμικότητας διύλισης από τη Μεσόγειο ή την κεντρική και ανατολική Ευρώπη, και ότι η σύνθετη διύλιση είναι αυτή που επιτρέπει υψηλότερες αποδόσεις πολύτιμων προϊόντων «όπως το πετρέλαιο κίνησης». Πολλά διυλιστήρια της ενδοχώρας επεξεργάζονταν ρωσικό αργό· η EIA επεσήμανε το 2016 ότι το Urals Μεσογείου, «ένα ρωσικό αργό πετρέλαιο που επεξεργάζονται πολλά ευρωπαϊκά διυλιστήρια της ενδοχώρας», ήταν κατά μέσο όρο φθηνότερο κατά περισσότερα από 2 δολάρια το βαρέλι από το Brent για το μεγαλύτερο μέρος εκείνης της χρονιάς. Το ενημερωτικό δελτίο του 2022 του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA) ανέφερε ότι η Ρωσία προμήθευε περίπου το 20% του αργού που επεξεργάζονταν τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια, με το σύστημα αγωγών Druzhba να μεταφέρει περίπου 750.000 βαρέλια την ημέρα στα διυλιστήρια της ανατολικής και της κεντρικής Ευρώπης.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, η Ρωσία προμήθευσε το 25% των εισαγωγών αργού πετρελαίου της ΕΕ το 2021 (112,4 από 444,4 εκατομμύρια τόνους), συμπεριλαμβανομένου του 34% των εισαγωγών της Γερμανίας (27,7 από 81,3 εκατομμύρια τόνους). Το 2024 το ποσοστό ήταν 2,5%, με τις Ηνωμένες Πολιτείες (70,0 εκατομμύρια τόνοι), τη Νορβηγία (65,9), το Καζακστάν (52,3), τη Σαουδική Αραβία (34,7) και τη Λιβύη (34,4) ως τους μεγαλύτερους προμηθευτές. Η Ουγγαρία και η Σλοβακία, που διατήρησαν την εξαίρεση για τον αγωγό, εξακολουθούσαν να προμηθεύονται το 87% και το 86% του αργού τους από τη Ρωσία.

Ένα διυλιστήριο δεν μπορεί να αλλάξει από τη μια μέρα στην άλλη το καλάθι των αργών που επεξεργάζεται: το περιθώριο να αλλάξει όσα παράγει περιορίζεται από τη διαμόρφωσή του και από τους τύπους αργού που μπορεί να δεχθεί. Η EIA αναφέρει ότι τα διυλιστήρια μπορούν να μετατοπίσουν τις αποδόσεις μεταξύ βενζίνης, αποσταγμάτων και καυσίμου αεροσκαφών, αλλά «περιορίζονται από τη διαμόρφωση του διυλιστηρίου, τις ποιότητες του αργού που εισέρχεται σε αυτό και το υψηλό κόστος τροποποίησης της υποδομής διύλισης». Ένα παράδειγμα εμφανίστηκε τον Μάρτιο του 2026. Αφού οι παραδόσεις μέσω Druzhba προς την Ουγγαρία και τη Σλοβακία ανεστάλησαν στις 27 Ιανουαρίου 2026, οι δύο κυβερνήσεις προειδοποίησαν το Συμβούλιο ότι τα διυλιστήριά τους ήταν «αρχικά βελτιστοποιημένα για ρωσικό αργό πετρέλαιο» και ότι, με την αναγκαστική μετάβαση σε άλλους τύπους αργού, «η παραγωγή πετρελαίου κίνησης στην Ουγγαρία και στη Σλοβακία θα μειωθεί αναπόφευκτα προσωρινά» (έγγραφο του Συμβουλίου 7207/26). Πρόσθεσαν ότι η κεντρική και η ανατολική Ευρώπη καταναλώνουν περισσότερο πετρέλαιο κίνησης από όσο παράγουν. Καμία από τις πηγές που παρατίθενται εδώ δεν μετρά πόσο προσθέτει μια αλλαγή τύπου αργού στη διαφορά τιμής του πετρελαίου κίνησης· αυτή είναι η σαφέστερη περίπτωση.

Το σχόλιο του IEA για τις ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια δείχνει πόσο αργά μπορούν να αποκατασταθούν οι μονάδες που παράγουν πετρέλαιο κίνησης. Επισημαίνει ότι οι δευτερεύουσες μονάδες, όπως οι μονάδες υδροπυρόλυσης και υδροεπεξεργασίας, «αυξάνουν τις αποδόσεις ελαφρύτερων προϊόντων» όπως το πετρέλαιο κίνησης και «βελτιώνουν την ποιότητά τους», και ότι οι επισκευές τέτοιων μονάδων, ιδίως μετά από σοβαρές ζημιές, μπορεί να διαρκέσουν κατά μέσο όρο έξι έως οκτώ μήνες, έναντι συνήθως μίας ή δύο εβδομάδων για μικρές ζημιές σε μονάδα απόσταξης.

Crack spread: τι κερδίζει το πετρέλαιο κίνησης έναντι του αργού

Το crack spread είναι η τιμή ενός διυλισμένου προϊόντος μείον την τιμή του αργού πετρελαίου, ένας πρόχειρος δείκτης του μικτού περιθωρίου που κερδίζει ένα διυλιστήριο πριν από το κόστος του. Η EIA δημοσιεύει ημερήσιες τιμές στην αγορά τοις μετρητοίς για το λιμάνι της Νέας Υόρκης και μια τιμή για το Brent· είναι αμερικανικό σημείο αναφοράς και όχι η ευρωπαϊκή αγορά, αλλά δείχνουν τη γενική εικόνα της μετατόπισης.

Πηγή: ημερήσιες τιμές της EIA στην αγορά τοις μετρητοίς: Brent Ευρώπης, πετρέλαιο κίνησης εξαιρετικά χαμηλού θείου στο λιμάνι της Νέας Υόρκης και συμβατική βενζίνη κανονικού τύπου, μετατρεπόμενες με 42 γαλόνια το βαρέλι· υπολογισμός του euroflation, μέσος όρος των ημερών για τις οποίες υπάρχουν και οι τρεις τιμές. Οι διαφορές υπολογίζονται από μη στρογγυλοποιημένες τιμές, οπότε μπορεί να διαφέρουν κατά 0,1 από τις στρογγυλοποιημένες στήλες.

Το 2021, ασυνήθιστα, το crack της βενζίνης ήταν το μεγαλύτερο από τα δύο, κατά 2,4 δολάρια το βαρέλι. Το 2022 το crack του πετρελαίου κίνησης ήταν 26,9 δολάρια το βαρέλι πάνω από το crack της βενζίνης, έναντι 4,0 το 2024, και το ημερήσιο crack του πετρελαίου κίνησης κορυφώθηκε στα 116,5 δολάρια το βαρέλι στις 11 Μαΐου 2022, περίπου εννέα μήνες πριν τεθεί σε ισχύ η απαγόρευση των διυλισμένων προϊόντων· η ΕΚΤ συνδέει την άνοδο με τον φόβο απώλειας της ρωσικής προσφοράς μετά την εισβολή και σημειώνει ότι τα spread περιορίστηκαν γύρω από την ίδια την απαγόρευση. Το 2026 η διαφορά είναι ακόμη μεγαλύτερη (30,5 δολάρια στον ετήσιο μέσο όρο). Η Έκθεση για την Αγορά Πετρελαίου του IEA για τον Σεπτέμβριο του 2026 αναφέρει ότι τα περιθώρια διύλισης στη λεκάνη του Ατλαντικού έφτασαν σε επίπεδα ρεκόρ τον Αύγουστο, «με κινητήρια δύναμη τα κατακόρυφα υψηλότερα crack του πετρελαίου κίνησης», ότι το ντίζελ και το gasoil αντιστοιχούν σχεδόν στο 30% της παγκόσμιας ζήτησης πετρελαίου και ότι οι καθαρές εξαγωγές ντίζελ και gasoil από τον Κόλπο ήταν κατά μέσο όρο 390.000 βαρέλια την ημέρα τον Αύγουστο, λίγο πάνω από το ένα τέταρτο των προπολεμικών επιπέδων, ενώ οι ρωσικές εξαγωγές προϊόντων σχεδόν σταμάτησαν μετά τις ουκρανικές επιθέσεις στα διυλιστήριά της. Το «προπολεμικά» εδώ σημαίνει πριν από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή που ξεκίνησε φέτος· η ΕΚΤ αποδίδει την έκρηξη των τιμών των διυλισμένων καυσίμων στο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, που περιέκοψε τις παγκόσμιες εξαγωγές διυλισμένων προϊόντων, και στις ουκρανικές επιθέσεις στη ρωσική δυναμικότητα διύλισης. Οι εξαγωγές του Κόλπου και της Ρωσίας μαζί ήταν κατά 1,6 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα χαμηλότερες από τον Φεβρουάριο, όταν αντιπροσώπευαν σχεδόν το 45% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου ντίζελ και gasoil. Σε ξεχωριστό σχόλιο ο IEA αναφέρει crack του πετρελαίου κίνησης πάνω από 100 δολάρια το βαρέλι τον Σεπτέμβριο τόσο στις ακτές του Κόλπου του Μεξικού στις ΗΠΑ όσο και στη βορειοδυτική Ευρώπη.

Για τους οδηγούς της ζώνης του ευρώ το ιστολόγιο της ΕΚΤ του Ιουλίου 2026 δίνει έναν αριθμό: το κόστος και τα περιθώρια διύλισης συνεισέφεραν 0,13 € σε ένα λίτρο πετρελαίου κίνησης την τελευταία εβδομάδα του Φεβρουαρίου, σε αντιστοιχία με τον μέσο όρο από το 2021, και 0,35 € τις πρώτες τρεις εβδομάδες του Ιουλίου, έναντι 0,23 € για τη βενζίνη. Οι προβολές των εμπειρογνωμόνων της ΕΚΤ του Σεπτεμβρίου 2026 αναφέρουν ότι οι τιμές των διυλισμένων καυσίμων μεταφορών έχουν αυξηθεί σημαντικά περισσότερο από το αργό, με «αυξημένα περιθώρια διύλισης ειδικά για την ΕΕ για το πετρέλαιο κίνησης και, σε μικρότερο βαθμό, για τη βενζίνη».

Φόροι: το μέρος που λειτουργεί υπέρ του πετρελαίου κίνησης

Οι περισσότερες κυβερνήσεις φορολογούν ένα λίτρο πετρελαίου κίνησης λιγότερο από ένα λίτρο βενζίνης. Η οδηγία για τη φορολογία της ενέργειας καθορίζει ελάχιστα επίπεδα της ΕΕ ανά 1.000 λίτρα 359 € για την αμόλυβδη βενζίνη και 330 € για το πετρέλαιο εσωτερικής καύσης από την 1η Ιανουαρίου 2010. Στον πίνακα ειδικών φόρων της Επιτροπής για την εβδομάδα της 5 Οκτωβρίου 2026 ο ειδικός φόρος στο πετρέλαιο κίνησης είναι χαμηλότερος από ό,τι στη βενζίνη σε 25 από τις 27 χώρες, ίσος στο Βέλγιο (0,600 € ανά λίτρο) και υψηλότερος στη Λιθουανία (0,500 € έναντι 0,466 €). Η διαφορά είναι μεγαλύτερη στην Ελλάδα και στις Κάτω Χώρες, όπου το πετρέλαιο κίνησης επιβαρύνεται με περίπου 29 λεπτά ανά λίτρο λιγότερο ειδικό φόρο από τη βενζίνη (0,410 € έναντι 0,700 € και 0,550 € έναντι 0,840 €). Το ιστολόγιο της ΕΚΤ αναφέρει ως μέσο ειδικό φόρο της ζώνης του ευρώ από το 2021 τα 0,52 € ανά λίτρο για το πετρέλαιο κίνησης και τα 0,66 € για τη βενζίνη. Ο ΦΠΑ είναι ποσοστό επί της τιμής πριν από τον ΦΠΑ, με τον ειδικό φόρο συμπεριλαμβανόμενο, και έτσι παίρνει περισσότερα από το ακριβότερο καύσιμο.

Το αποτέλεσμα φαίνεται στη σύγκριση στην αντλία. Στην Ελλάδα, όπου η διαφορά στον ειδικό φόρο είναι η μεγαλύτερη, ένα λίτρο πετρελαίου κίνησης κοστίζει 0,04 € λιγότερο από ένα λίτρο βενζίνης, παρότι η τιμή του προ φόρων είναι κατά 0,26 € υψηλότερη. Στο Βέλγιο, όπου και τα δύο καύσιμα φέρουν τον ίδιο ειδικό φόρο, η διαφορά προ φόρων φτάνει στην αντλία με προστιθέμενο ΦΠΑ και το πετρέλαιο κίνησης είναι ακριβότερο κατά 0,39 €. Οι κυβερνήσεις αλλάζουν επίσης τους συντελεστές με σύντομη προειδοποίηση. Η ΕΚΤ σημειώνει ότι αρκετές χώρες μείωσαν προσωρινά τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης κατά το πετρελαϊκό σοκ του 2026 και ότι τα περισσότερα από τα τελευταία μέτρα έληξαν τον Ιούνιο. Ορισμένα συνεχίστηκαν: αποφάσεις του Συμβουλίου επέτρεψαν στη Σουηδία να φορολογεί κάτω από το ελάχιστο της ΕΕ μέχρι τις 30 Νοεμβρίου 2026 και στην Κροατία μέχρι τις 31 Ιανουαρίου 2027, οπότε τα στοιχεία του Οκτωβρίου παραπάνω περιλαμβάνουν προσωρινούς συντελεστές, και ένα διάταγμα μπορεί να αλλάξει τη διαφορά μεταξύ των δύο καυσίμων όπως και ένα crack spread.

Πώς ολόκληρη η τιμή στην αντλία κατανέμεται σε προϊόν, ειδικό φόρο και ΦΠΑ σε κάθε χώρα της ΕΕ εξηγείται στο Από τι αποτελείται η τιμή ενός λίτρου καυσίμου;.

Πώς να διαβάζετε τη διαφορά τιμής του πετρελαίου κίνησης

• Δείτε την τιμή προ φόρων. Αφήνει έξω τις φορολογικές διαφορές, οπότε δείχνει πιο καθαρά τι χρεώνει η αγορά για το πετρέλαιο κίνησης έναντι της βενζίνης, και η Επιτροπή τη δημοσιεύει κάθε εβδομάδα μαζί με την τιμή στην αντλία.
• Ρωτήστε πώς φορολογεί κάθε χώρα. Μια διαφορά προ φόρων 26 λεπτών είναι έκπτωση 4 λεπτών στην αντλία στην Ελλάδα· μια διαφορά 32 λεπτών είναι επιβάρυνση 39 λεπτών στο Βέλγιο.
• Η προσφορά προσαρμόζεται αργά, αλλά προσαρμόζεται. Οι μονάδες των διυλιστηρίων και τα καλάθια αργών είναι δύσκολο να αλλάξουν, ωστόσο η ΕΚΤ σημειώνει ότι παλαιότερες εκρήξεις των περιθωρίων συνήθως υποχωρούσαν καθώς τα διυλιστήρια άλλαζαν το μείγμα προϊόντων τους, και ότι αυτή μπορεί να υποχωρήσει πιο αργά. Οι αγορές τιμολογούν επίσης μια απαγόρευση πριν αυτή αρχίσει.
• Συγκρίνετε ομοειδή μεγέθη. Τα crack παραπάνω είναι τιμές του λιμανιού της Νέας Υόρκης· οι τιμές στην αντλία είναι της Επιτροπής.

Οι τρέχουσες τιμές για κάθε χώρα βρίσκονται στη σελίδα τιμών καυσίμων, στην κατάταξη του πετρελαίου κίνησης και στη σελίδα του πετρελαίου κίνησης για τη ζώνη του ευρώ· η σελίδα της Γερμανίας είναι ένα παράδειγμα μεμονωμένης χώρας.

Εν συντομία

• Το πετρέλαιο κίνησης είναι ακριβότερο από τη βενζίνη στην αντλία σε 24 από τις 27 χώρες της ΕΕ (δελτίο της 5 Οκτωβρίου 2026), αλλά στον μέσο όρο της ΕΕ ήταν φθηνότερο το 2021, το 2023, το 2024 και το 2025.
• Προ φόρων, το πετρέλαιο κίνησης είναι συνήθως το ακριβότερο καύσιμο: η διαφορά στην ΕΕ ήταν 24,8 λεπτά ανά λίτρο εκείνη την εβδομάδα, και οι φόροι στο πετρέλαιο κίνησης ήταν κατά 10,6 λεπτά χαμηλότεροι από της βενζίνης.
• Η Ευρώπη παράγει λιγότερο πετρέλαιο κίνησης από όσο καίει: το 2024 εισήγαγε καθαρά 15,7 εκατομμύρια τόνους οδικού πετρελαίου κίνησης και εξήγαγε καθαρά 33,0 εκατομμύρια τόνους βενζίνης.
• Η ρωσική προσφορά, το 46% των εισαγωγών από χώρες εκτός ΕΕ το 2021, απαγορεύτηκε από τον Φεβρουάριο του 2023· η αντικατάστασή της σήμαινε αγορές από πιο μακριά, και πολλά διυλιστήρια επεξεργάζονταν ρωσικό αργό (η Ουγγαρία και η Σλοβακία λένε ότι τα δικά τους ήταν βελτιστοποιημένα γι' αυτό).
• Τα crack spread δείχνουν την πίεση: το περιθώριο του πετρελαίου κίνησης ήταν πολύ πάνω από της βενζίνης το 2022 και ξανά το 2026, όταν ο IEA κατέγραψε ρεκόρ περιθωρίων στη λεκάνη του Ατλαντικού μετά την πτώση των εξαγωγών ντίζελ από τον Κόλπο και τη Ρωσία.

---

Στοιχεία: Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Εβδομαδιαίο Πετρελαϊκό Δελτίο, τιμές με και χωρίς φόρους και τέλη, ιστορικό έως τις 5 Οκτωβρίου 2026), Eurostat (ενεργειακοί ισολογισμοί και εμπόριο, nrg_cb_oil, nrg_ti_oil, nrg_te_oil), EIA, IEA, ΕΚΤ, Συμβούλιο της ΕΕ και κανονισμοί (ΕΕ) 2022/879 και 2025/1494 του Συμβουλίου. Το euroflation είναι ανεξάρτητος ιστότοπος παρακολούθησης και δεν συνδέεται με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τη Eurostat, την ΕΚΤ ή την ΕΕ. Τίποτα εδώ δεν αποτελεί χρηματοοικονομική συμβουλή. Τα παρατιθέμενα αποσπάσματα είναι μεταφρασμένα από τα αγγλικά πρωτότυπα.