Waarom de Ierse inflatie vaak afwijkt van wat Dublin ervaart

Ierland levert geregeld een van de merkwaardigere inflatieverhalen van de eurozone: een geharmoniseerd cijfer dat aan de rustige kant van de ranglijst kan staan, terwijl in het publieke debat de hoge kosten van levensonderhoud centraal staan. Geen van beide kanten heeft ongelijk. De HICP meet precies wat de index zegt te meten — en verscheidene kosten die Ierse huishoudens het sterkst voelen, vallen er gedeeltelijk buiten of raken Ierland uitzonderlijk hard.

Het gat voor woonkosten in de index

De HICP telt huren en woningonderhoud mee, maar niet de kosten van het kopen en bezitten van een woning — geen huizenprijzen en geen hypotheekrente. Dat is een bewuste methodologische keuze voor de hele EU: een koopwoning is deels een investering en een consistente behandeling tussen landen is werkelijk lastig. Voor de meeste landen is de weglating aanvaardbaar. Voor Ierland — met snel stijgende huizenprijzen, hoge huren die zich in Dublin concentreren en een woningtekort dat centraal staat in de nationale politiek — valt juist de kostendruk weg die mensen het sterkst voelen. De Ierse nationale CPI, die het statistiekbureau eveneens publiceert, omvat hypotheekrente en week daardoor soms sterk af van de HICP. Wanneer een Ierse lezer het officiële cijfer te laag vindt, is dit doorgaans het mechanisme.

Een van de hoogste prijsniveaus van Europa

De tweede manier om beide beelden te verenigen: inflatie is het tempo van de verandering, niet het niveau. Het Ierse consumptieprijsniveau behoort tot de hoogste in de EU — boodschappen, diensten, verzekeringen en horeca bevinden zich allemaal aan de bovenkant. Een land kan zeer duur zijn en toch een lage inflatie laten zien als prijzen vanaf die hoge basis langzaam stijgen. De ervaring dat „alles hier duur is” en een inflatiecijfer in de middenmoot zijn hetzelfde feit vanuit twee invalshoeken.

De meest open economie van de club

De Ierse economie is uitzonderlijk open en huisvest een buitenproportioneel grote multinationale sector. Voor inflatie betekent die openheid dat invoerprijzen, mondiale energieprijzen en aan het Britse pond gekoppelde handelsstromen snel doorwerken in de Ierse prijzen — Ierland voelde de energieschok van 2022 sterk. Tegelijk wordt de binnenlandse loon-prijsspiraal afgezwakt door het zeer grote aandeel verhandelbare goederen. Een waarschuwing voor wie Ierse cijfers in het algemeen leest: het totale bbp wordt aantoonbaar vertekend door de boekhouding van multinationals, waardoor de Ierse economische activiteit vaak aan aangepaste indicatoren wordt afgemeten. De HICP wordt niet op die manier vertekend — zij meet werkelijke consumentenprijzen — maar deelt de krantenkoppen met cijfers waarvoor dat wel geldt.

Waarmee Ierland moet worden vergeleken

Het eurozonegemiddelde is niet de enige faire vergelijking voor Ierland. Door de blootstelling aan energie-invoer zijn Nederland en België in jaren met een schok nuttige referenties. En door de blinde vlek voor woonkosten zegt een afzonderlijke blik op huren — die wel in de HICP zitten — meer over de werkelijkheid in Dublin dan één totaalcijfer.

Zo lees je de Ierland-pagina op deze site

De Ierland-pagina toont het geharmoniseerde cijfer — het getal dat daadwerkelijk met ieder EU-land vergelijkbaar is en volgens één definitie wordt berekend. Gebruik het voor wat het het beste doet: Ierland in de Europese ranglijst plaatsen en de richting volgen. Wanneer de ervaren kosten van levensonderhoud en het gepubliceerde cijfer uiteenlopen, denk dan aan de twee blijvende oorzaken: de index beprijst de aankoop van een woning niet en een hoog prijsniveau kan samengaan met een bescheiden inflatie.