L-istagflazzjoni: x'inhi u fejn tinsab l-Ewropa

L-istagflazzjoni hija kelma għal tkabbir dgħajjef u inflazzjoni għolja fl-istess ħin. Il-BĊE jikteb li l-kelma “m'għandhiex definizzjoni unika”, u l-ebda wieħed mit-testi tal-BĊE u tal-Fond Monetarju Internazzjonali (FMI) li ġew ivverifikati għal din il-paġna ma jistabbilixxi limitu numeriku għall-inflazzjoni, għat-tkabbir jew għall-qgħad. Għalhekk din il-paġna ma tiddeċiedix jekk l-Ewropa hijiex fi stagflazzjoni. Tpoġġi l-aħħar ċifri ħdejn id-definizzjonijiet u r-rekord tal-1970s, u thalli l-ġudizzju f'idejk.

F'Awwissu 2026 l-inflazzjoni taż-żona tal-euro kienet 3.2% (3.8% fl-istima rapida ta' Eurostat għal Settembru), il-PDG reali fit-tieni kwart kien 1.2% ogħla minn sena qabel, u l-qgħad kien 6.4%, meta mqabbel ma' 6.3% sena qabel.

X'tfisser il-kelma

Il-kelma ntużat fil-Kamra tal-Komuni fis-17 ta' Novembru 1965 minn Iain Macleod, li ressaq l-emenda tal-Oppożizzjoni f'dibattitu dwar l-affarijiet ekonomiċi. Qal li l-pajjiż issa kellu “l-agħar miż-żewġ dinjiet”, “mhux biss inflazzjoni fuq naħa jew stagnazzjoni fuq l-oħra, iżda t-tnejn flimkien”, u aktar tard tkellem dwar “perjodu ta' dak li nsejjaħ ‘stagflazzjoni’” (Hansard).

L-istituzzjonijiet tal-lum jiddeskrivuha b'kliem simili, iżda mhux bl-istess mod: il-BĊE jgħid produzzjoni li tistagna, profil ta' Finance & Development tal-FMI jgħid qgħad li qed jiżdied, u blog tal-FMI jgħid tkabbir bil-mod.

• Il-BĊE: “‘L-istagflazzjoni’ m'għandhiex definizzjoni unika iżda tiġi assoċjata ma' produzzjoni li tistagna u inflazzjoni għolja b'mod persistenti li jseħħu fl-istess ħin” (Economic Bulletin 4/2022). F'dik il-kaxxa l-BĊE ttestja jekk is-settur privat (il-konsumaturi u l-previżjonisti professjonali) kienx qed jistenna episodju ta' stagflazzjoni, permezz ta' tliet kundizzjonijiet: aspettattivi tal-inflazzjoni għoljin jew li qed jogħlew għal livelli mhux konsistenti mal-objettiv tal-BĊE ta' stabbiltà tal-prezzijiet ta' 2%; ekonomija mistennija tkun fi stagnazzjoni jew fi recessjoni; u t-tnejn mistennija jdumu mill-inqas sentejn. Għal dawn it-tliet kundizzjonijiet ma stabbilixxa l-ebda numru lil hinn mill-objettiv ta' 2% u mill-orizzont ta' sentejn.
• L-FMI: profil ta' Finance & Development tal-ekonomista Robert Gordon jiddeskrivi l-“istagflazzjoni” tal-1970s bħala “żieda simultanja kemm fl-inflazzjoni kif ukoll fil-qgħad” li ssfidat il-fehma tal-kurva ta' Phillips li inflazzjoni ogħla marret id f'id ma' qgħad aktar baxx (FMI, 2017). Blog tal-FMI jitkellem dwar “l-inflazzjoni għolja u t-tkabbir bil-mod li segwew” iż-żidiet fil-prezzijiet taż-żejt tal-1970s, “magħrufin bħala stagflazzjoni” (FMI, 2022).

Għalhekk l-elementi msemmija huma inflazzjoni li hija għolja jew li qed togħla; produzzjoni dgħajfa (li tistagna jew fi recessjoni skont il-BĊE, tkabbir bil-mod fil-blog tal-FMI) jew qgħad li qed jiżdied (il-profil tal-FMI tal-2017); u, fil-kliem tal-BĊE, persistenza. L-objettiv tal-BĊE huwa inflazzjoni ta' 2% fuq terminu medju, u l-impenn tiegħu għalih huwa simmetriku. L-ebda sors ma jgħid kemm hu għoli l-għoli jew kemm hu dgħajjef id-dgħajjef.

L-1970s f'numri

Ix-xokkijiet taż-żejt tal-1973–74 u tal-1979 immarkaw l-episodju tal-1970s, għalkemm l-inflazzjoni kienet diġà qed togħla qabel l-ewwel wieħed (Monthly Bulletin tal-BĊE, Novembru 2000). L-Organizzazzjoni tal-Pajjiżi Għarab Esportaturi taż-Żejt imponiet embargo taż-żejt fuq l-Istati Uniti fid-19 ta' Ottubru 1973, u sa Jannar 1974 il-prezz taż-żejt kien kważi sar erba' darbiet akbar, minn 2.90 dollaru għal 11.65 dollaru għal kull barmil, skont l-istorja tal-Federal Reserve. Fl-1979, madwar iż-żmien tar-rivoluzzjoni Iranjana, il-prezzijiet taż-żejt reġgħu telgħu, u marru għal aktar mid-doppju bejn April 1979 u April 1980 (Federal Reserve). Ir-rakkont tal-Fed stess dwar il-perjodu jgħid li kemm l-inflazzjoni kif ukoll il-qgħad saru “għoljin b'mod inaċċettabbli” u jsejjaħ dak iż-żmien l-era tal-“istagflazzjoni”.

Id-database AMECO tal-Kummissjoni Ewropea tagħti n-numri għal ħames ekonomiji kbar:

Fl-1975 il-PDG reali niżel fil-ħames ekonomiji kollha, il-qgħad kien ogħla milli fl-1974 fil-ħamsa kollha, u l-inflazzjoni kienet bejn 5.9% u 24.2%. Fl-1980 il-produzzjoni niżlet fir-Renju Unit u fl-Istati Uniti u żdiedet fit-tlieta l-oħra, b'inflazzjoni bejn 5.4% u 21.1%. Għall-11-il pajjiż li ffurmaw iż-żona tal-euro fl-1999, il-BĊE jqiegħed l-inflazzjoni medja tal-prezzijiet għall-konsumatur fi 13.2% fl-1974 u l-qgħad fi 5.7% fl-1979, minn 2.8% fl-1973.

L-indiċi tal-prezzijiet għall-konsumatur tal-AMECO huwa dak nazzjonali, ir-rati tal-inflazzjoni huma kalkolu ta' euroflation minnu, u l-qgħad tal-Ġermanja huwa s-serje tal-Ġermanja tal-Punent. Dawn iċ-ċifri mhumiex komparabbli livell b'livell mal-HICP armonizzat u maċ-ċifri bbażati fuq id-definizzjoni tal-ILO hawn taħt.

Fl-2022 il-BĊE u blog tal-FMI t-tnejn elenkaw differenzi mill-1970s. Il-kaxxa tal-BĊE semmiet dipendenza iżgħar fuq iż-żejt (iżda akbar fuq il-gass), indiċjar formali inqas tal-pagi, u strateġija ta' politika monetarja mmirata b'mod aktar ċar biex iżżomm l-aspettattivi tal-inflazzjoni ankrati u twassal l-inflazzjoni għal 2% fuq terminu medju. Il-blog tal-FMI żied li l-intensità taż-żejt, il-barmilijiet meħtieġa għal kull miljun dollaru tal-PDG, kienet madwar 3.5 darbiet ogħla matul ix-xokk tal-prezzijiet tal-1973–74 milli fl-2022.

Iż-żona tal-euro mill-2008, fuq l-istess tliet numri

Iċ-ċifri annwali ta' Eurostat għaż-żona tal-euro (21 pajjiż, kompożizzjoni attwali) fis-snin li joħorġu minn 2008 'l hawn: kull sena b'PDG reali li niżel (2009, 2012, 2013 u 2020), iż-żewġ snin bl-ogħla inflazzjoni (2022 u 2023) u l-aħħar sena sħiħa.

F'din it-tabella biss l-2012 tissodisfa t-tliet kriterji kollha: inflazzjoni ogħla mill-objettiv ta' 2% tal-BĊE (2.5%), PDG reali li jonqos (−0.9%) u qgħad li jiżdied (minn 10.3% fl-2011 għal 11.6%). Il-kriterji huma għażla ta' din il-paġna stess, mhux limiti mill-BĊE jew mill-FMI, u għażla differenti tagħti tweġiba differenti. Fl-2022 u fl-2023 l-inflazzjoni medja annwali kienet 8.4% u 5.5%, il-PDG reali kiber b'3.7% u 0.4%, u l-qgħad kien 6.7% u 6.5%. Jekk xi waħda minn dawn is-snin tistħoqqilhiex il-kelma hu ġudizzju li s-sorsi ta' hawn fuq ma jsolvux.

It-tliet numri issa, pajjiż b'pajjiż

It-tabella tuża perjodu wieħed għal kull kejl għaż-żona tal-euro u għall-21 membru tagħha: l-inflazzjoni f'Awwissu 2026 (l-istimi rapidi ta' Settembru huma esklużi sakemm joħroġ ir-rilaxx sħiħ fis-16 ta' Ottubru), it-tkabbir tal-PDG reali fit-tieni kwart tal-2026 meta mqabbel mal-istess kwart sena qabel, u l-qgħad f'Awwissu 2026 bil-bidla tiegħu meta mqabbla ma' Awwissu 2025 (iċ-ċifra tal-qgħad tal-Irlanda ta' Settembru hija eskluża biex kull pajjiż juri l-istess xahar).

Meta l-kriterji jingħaddu wieħed wieħed, 19 minn 21 pajjiż kellhom inflazzjoni ogħla mit-2% tal-BĊE f'Awwissu, wieħed kien f'2.0% u wieħed taħtha. Il-PDG reali kien ogħla minn sena qabel f'20 pajjiż u aktar baxx f'wieħed, l-Irlanda (−0.4%). Il-qgħad kien ogħla minn sena qabel f'10 pajjiżi, bla bidla f'wieħed u aktar baxx f'10. It-tabella tħallik tiċċekkja kwalunkwe kombinazzjoni li taħseb li hi importanti.

Kif taqra l-kolonni:

• L-inflazzjoni hija r-rata annwali tal-HICP; il-klassifika tal-pajjiżi telenka kull pajjiż. L-istima rapida ta' Settembru għaż-żona tal-euro (3.8%) hija l-istima bikrija ta' Eurostat, u r-rilaxx sħiħ ta' Settembru huwa dovut fis-16 ta' Ottubru 2026. L-Inflazzjoni bażika vs ewlenija turi kemm hi enerġija mir-rata.
• Il-PDG reali huwa s-serje tal-volum ta' Eurostat (volumi mqabbdin f'katina, bidla fuq l-istess kwart tas-sena ta' qabel, aġġustat għall-istaġjonalità u għall-kalendarju). Fit-12 ta' Ottubru 2026, disgħa mill-21 ċifra nazzjonali (il-Belġju, il-Bulgarija, il-Ġermanja, il-Greċja, Spanja, il-Kroazja, il-Lussemburgu, in-Netherlands u l-Portugall) kienu mmarkati bħala provviżorji minn Eurostat. Il-PDG tal-Irlanda jvarja skont l-attività tal-kumpaniji multinazzjonali: l-uffiċċju tal-istatistika tagħha jippubblika kejl bħal Modified Final Domestic Demand u Modified Total Domestic Demand, li fi kliemu “jneħħu l-effett distorġenti tal-Globalizzazzjoni fuq il-PDG” (CSO), u fid-data tas-sit (Eurostat) il-PDG Irlandiż fl-ewwel kwart tal-2026 kien 13.4% aktar baxx minn sena qabel.
• Il-qgħad isegwi d-definizzjoni tal-Organizzazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol (ILO): persuni bejn il-15 u l-74 sena mingħajr xogħol, li fittxuh matul l-aħħar erba' ġimgħat u setgħu jibdew fi żmien ġimagħtejn, bħala sehem mill-forza tax-xogħol. Is-serje ewlenija ta' Eurostat hija aġġustata għall-istaġjonalità, ħlief li għall-Ġermanja u n-Netherlands tippubblika data tat-tendenza minflok, u għall-Finlandja data tat-tendenza hija l-indikatur ewlieni. It-tabella tuża s-serje li Eurostat jirreġistra bħala aġġustata għall-istaġjonalità għal kull pajjiż (għall-Ġermanja u n-Netherlands dawk il-valuri huma data tat-tendenza); għall-Finlandja t-tabella turi 9.9% aġġustat għall-istaġjonalità kontra 10.1% sena qabel, filwaqt li s-serje tat-tendenza turi 10.3% kontra 9.9%. Il-qgħad mhuwiex komparabbli mal-qgħad irreġistrat.

Dak li qalu l-BĊE u l-FMI f'April 2026

Christine Lagarde, il-President tal-BĊE, ġiet mistoqsija dwar l-istagflazzjoni darbtejn fil-konferenza stampa tat-30 ta' April 2026. L-ewwel tweġiba tagħha: “aħna naraw li hu pjuttost popolari li nitkellmu dwar l-istagflazzjoni... naħsbu li aħjar inħalluha fl-1970s... Allura, ma napplikawx l-istagflazzjoni, dak it-terminu li jagħti fl-għajn, għaċ-ċirkostanzi li għandna għax tassew naħsbu li hija assoċjata mas-sitwazzjoni tal-1970s” (traskrizzjoni tal-BĊE). Fi kliemha, fl-1970s kien hemm inflazzjoni persistenti, qgħad għoli ħafna u qafas monetarju u fiskali “li ma kellu x'jaqsam xejn ma' dak li għandna bħalissa”.

Id-direttur tar-riċerka tal-FMI kien mistoqsi fl-14 ta' April 2026 dwar tagħlimiet mill-1970s “biex tiġi evitata kwalunkwe stagflazzjoni possibbli”. Hu ma użax il-kelma hu stess. Qal li, anki jekk il-kunflitt jieqaf dak in-nhar, ix-xokk “jista' jitqabbel max-xokk tal-prezz taż-żejt tal-1974” fl-ammont ta' żejt irtirat mis-suq, li l-ekonomija globali hija “ħafna inqas dipendenti fuq iż-żejt issa milli kienet dak iż-żmien” u li “t-tagħlima minn dak il-perjodu hi, ma tridx tħalli xokk fl-enerġija jinbidel f'problema ta' inflazzjoni kontinwa” (FMI).

Dawn huma d-dikjarazzjonijiet tal-istituzzjonijiet infushom. Din il-paġna ma tieħu l-ebda naħa.

Kif tuża n-numri inti stess

• Agħżel il-kriterji tiegħek l-ewwel. L-iktar sempliċi huma l-inflazzjoni kontra t-2% tal-BĊE, it-tkabbir kontra żero, u l-qgħad kontra sena qabel. Is-sorsi ma jagħtu ebda wieħed minn dawn il-limiti, u għażla differenti tbiddel it-tweġiba.
• Ħares lejn it-tul ta' żmien. Il-kaxxa tal-BĊE tal-2022 talbet perjodu ta' mill-inqas sentejn, mhux kwart wieħed. Il-paġni taż-żona tal-euro juru kull serje maż-żmien: l-inflazzjoni, it-tkabbir tal-PDG u l-qgħad.
• Oqgħod attent għal dak li qed imexxi l-inflazzjoni. Qabża fil-prezz tal-enerġija żżid ir-rata ewlenija iktar mill-bażika, u t-tnejn jistgħu jirrakkontaw stejjer differenti.
• Ftakar fir-reviżjonijiet. L-istimi tal-PDG jiġu riveduti hekk kif tidħol aktar data, u Eurostat jippubblika analiżi tar-reviżjonijiet.

Il-verżjoni qasira

• L-istagflazzjoni m'għandhiex definizzjoni waħda miftiehma, u t-testi tal-BĊE u tal-FMI li ġew ivverifikati ma jagħtu ebda limitu numeriku. Il-BĊE jorbotha ma' produzzjoni li tistagna u inflazzjoni għolja b'mod persistenti; il-pubblikazzjonijiet tal-FMI jiddeskrivu l-episodju tal-1970s bħala inflazzjoni b'qgħad li qed jiżdied (profil ta' Finance & Development tal-2017) jew b'tkabbir bil-mod (blog tal-2022).
• Fl-1975 il-PDG reali niżel f'ħames ekonomiji kbar fl-istess ħin filwaqt li l-inflazzjoni kienet bejn 5.9% u 24.2%.
• F'Awwissu 2026 l-inflazzjoni taż-żona tal-euro kienet 3.2%, it-tkabbir tal-PDG reali fit-2 kwart 1.2% u l-qgħad 6.4%, b'differenzi kbar bejn il-pajjiżi.
• Fit-30 ta' April 2026 il-President tal-BĊE qal li l-BĊE ma japplikax il-kelma għaċ-ċirkostanzi ta' dak iż-żmien. Din il-paġna ma tiġbed l-ebda konklużjoni tagħha.

Sorsi: Eurostat (HICP prc_hicp_minr u prc_hicp_ainr, PDG reali namq_10_gdp u nama_10_gdp, qgħad une_rt_m u une_rt_a; żona tal-euro EA21 u l-21 pajjiż membru, miksuba fit-12 ta' Ottubru 2026); id-database AMECO tal-Kummissjoni Ewropea; esejs tal-Federal Reserve History; Economic Bulletin 4/2022 tal-BĊE, Monthly Bulletin tal-BĊE ta' Novembru 2000, il-konferenza stampa tal-BĊE tat-30 ta' April 2026 u d-dikjarazzjoni dwar l-istrateġija tat-30 ta' Ġunju 2025; Finance & Development tal-FMI (Ġunju 2017), il-blog tal-FMI (5 ta' Mejju 2022) u l-briefing stampa tal-FMI dwar il-WEO (14 ta' April 2026); Hansard tal-Parlament tar-Renju Unit; l-Uffiċċju Ċentrali tal-Istatistika tal-Irlanda (Central Statistics Office). euroflation huwa tracker indipendenti u mhux affiljat mal-BĊE, ma' Eurostat, mal-FMI jew mal-UE. Xejn hawnhekk mhuwa parir finanzjarju.